Pontiaki Lyra - Folk - Traditional Musical Instruments - Folkway

Ποντιακή Λύρα: Μέσο επιβίωσης στην προσφυγιά και συνδετικός κρίκος με το παρελθόν.

Η Ποντιακή λύρα είναι εδώ και πάρα πολλά χρόνια, το μουσικό λαϊκό όργανο των Ελλήνων του Πόντου που ανήκει στην κατηγορία των εγχόρδων τοξοτών μουσικών οργάνων, δηλαδή που χειρίζονται με τόξο (κοινώς δοξάρι, ποντιακά: τοξάρ). Το μήκος του κυμαίνεται από 55 μέχρι 60 εκατοστά.

Ονομάζεται και κεμετζές ή κεμεντζέ, όνομα που κατά τους ερευνητές πιθανότερα να προέρχεται από την περσική λέξη «καμάτσια» που ως είδος λύρας εμφανίσθηκε στη Β. Περσία τον 10ο αιώνα (μ.Χ.), χωρίς να παραγνωρίζεται η πιθανότητα να προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη κέλης (= σκάφος) ή το ρήμα κέλομαι (= παροτρύνω) με μετάπτωση του λ σε μ. Η Ποντιακή λύρα έγινε περισσότερο γνωστή στην Ελλάδα μετά την γενοκτονία των Ποντίων και τον ολοκληρωτικό ξεριζωμό τους την περίοδο 1922 – 1923.

Υπάρχουν τρία είδη λυρών όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά και έχουν ως εξής

  1. η τρίχορδη λύρα, η οποία ήταν αποκλειστικό μουσικό όργανο των Ελλήνων του Πόντου.
  2. η τετράχορδη λύρα, που αναπτύχθηκε στη Δύση και ονομάστηκε βιολί, και
  3. η επτάχορδη λύρα, που έφερε το αραβοπερσικό όνομα Κεμάν ή Κεμενέ, που ίσως και αυτό να αποτελούσε αρχικά όργανο των Ελλήνων του Πόντου      που το χρησιμοποιούσαν σε πολύ επίσημες γιορτές.